De jaren zeventig en begin jaren tachtig waren goede jaren voor Heerema. Hoge olieprijzen door een vanaf 1973 sterke OPEC had exploitatie van Noordzeeolie rendabel gemaakt, zeker na de tweede oliecrisis van 1979. De Balder en de Hermod kwamen dan ook op een gunstig moment in de vaart.
De Noordzeeolie verzwakte echter ook de rol van de OPEC en toen dan ook in de jaren tachtig de economie sterk terugliep en daarmee de vraag naar olie, bleef dit niet zonder gevolgen. Aanvankelijk werd de verminderde vraag nog opgevangen door Saoedi-Arabië als swing producer. Deze verloor echter dusdanig veel marktaandeel terwijl enkele andere OPEC-landen zich niet aan afgesproken quota hielden, terwijl er met het opkomende Mexico, de Noordzeevelden, de Sovjet-Unie, Canada en Egypte al helemaal geen afspraken waren te maken. Eind 1985 was de maat vol en begon Saoedi-Arabië de productie te verhogen. In enkele maanden tijd halveerde de olieprijs en waren dure olievelden niet langer rendabel. Oliemaatschappijen stelden investeringen uit, wat uiteraard zijn weerslag had op Heerema. De opdrachten namen dramatisch af, juist in een periode dat de enorme DB-102 van McDermott en de M7000 van Micoperi in de vaart kwamen. Maatregelen bleven dan ook niet uit en in 1988 ging Heerema een joint-venture aan met McDermott tot HeereMac.
Dit had ook zijn effecten op de verhoudingen tussen de broers Edward, Hugo en Pieter Heerema. Edward werd afgezet nadat hij het bedrijf had willen verkopen aan een concurrent. Pieter werd daarop directievoorzitter, waarop ook Hugo het bedrijf verliet. In 1991 kocht Pieter uiteindelijk de gehele familie uit.
Ook op personeelsgebied gebeurde er het nodige. Zo werd er op 22 november 1985 gestaakt door de Spaanse werknemers aan boord van de Hermod die in Rotterdam lag. Ook op de schepen op zee werd door 900 man het werk neergelegd. Men eiste halfjaarcontracten in plaats van de bestaande per uur opzegbare contracten, een CAO en compensatie voor de 20 in september ontslagen arbeiders. Het resultaat was slechts een toezegging.
Ook op andere vlakken was het onrustig, zodat een collectief antwoord steeds waarschijnlijker werd.
VVH
De Vereniging Vlootpersoneel Heerema werd opgericht op 28 juli 1988. Directe aanleiding was het eenzijdig veranderen van de verlofregeling en het beperken van het halfjaarlijkse loon door de directie zonder enig overleg met de werknemers. Daarnaast speelde de moeilijke positie van de mensen van het eerste uur ten gevolge van de negatieve opstelling van een deel van het scheepskader en de directie een rol. Uiteindelijk zijn de gewraakte maatregelen teruggedraaid en werd de door weinig mensen voor mogelijk gehouden VVH gerealiseerd.
Voorzitter Rob Reddering werd vanwege promotie tot superintendent al snel vervangen door Klaas de Vries die deze rol 6 jaar zou vervullen. Gijs van der Lee was al die tijd secretaris, terwijl Reg Kreefft de eerste jaen penningmeester was. Eind 1994 nam Herman Rijnders de voorzitterrol over terwijl Ed Linders secretaris werd na 3 jaar daarvoor al het penningmeesterschap op zich te hebben genomen. Ed maakte in 1999 de overstap naar kantoor - saillant genoeg richting HR - waarna Harry Reusien secretaris werd en Rob Witkam penningmeester.
Spaanse staking
Dit alles kon echter niet voorkomen dat de Spaanse werknemers grotendeels vervangen werden door Maleisiërs. Zo kwam het op 6 augustus 1988 op drie schepen van Heerema tot een staking tegen de voorgenomen zeshonderd ontslagen. Daarnaast werd bij ontslag een betere afvloeiingsregeling geëist. De Balder in Rotterdam was door 150 Spanjaarden bezet, terwijl op de Odin in de Golf van Mexico door 80 man werd gestaakt. Op de Hermod in de Noordzee werd vanaf 12 augustus gestaakt. De Nederlandse rechter verbood die laatste bezetting en de 15e diende een kort geding voor snelle ontruiming. Een dag later al ontruimde de ME de Hermod, waarop de Balder vrijwillig verlaten werd.
Op de Odin was er begin juni een langzaam-aan-actie van de Spanjaarden en daarna een staking. De sheriff heeft toen alle Spanjaarden met helikopters van boord gehaald op het moment dat de Maleisiërs al klaar stonden en met de boot onderweg waren. De vertraging op Bullwinkle heeft ongeveer een maand geduurd.
Heerema weigerde nu nog enige regeling met de Spanjaarden. Daarop werden in Villagarcia twee Nederlandse schepen bezet, de Theodora en de Breezand, en in Vigo het Nederlands consulaat. Hierop werd de oproerpolitie ingezet. Op 16 november werd in Parijs dan toch een overeenkomst bereikt.
HOK
Het scheepskader mocht geen lid worden van de VVH. Om toch vertegenwoordigd te zijn bij het overleg met de directie werd op 5 oktober 1990 de Vereniging Heerema Offshore Kaderpersoneel opgericht. Vanaf dan zou veel overleg met de directie gezamenlijk met de VVH worden gevoerd.
De eerste voorzitter was Willem Hiddinga die echter al snel werd vervangen door Rob Reddering die op zijn beurt werd vervangen door Theo Cox. Al die tijd was Wim van Donselaar secretaris. In 1997 trad een nieuw bestuur aan met Martin Dekker als voorzitter, Jos van der Horst als secretaris en Ton Baauw als penningmeester.
Colectivo
Aanvankelijk vertegenwoordigde de VVH ook de belangen van de Spaanse medewerkers. Gaandeweg ontstond hierover echter steeds meer onvrede. De taalbarrière speelde daarbij een rol, maar ook het ontbreken van voldoende kennis bij het VVH-bestuur van specifiek Spaanse zaken. Verder werd door een aantal Spaanse leden vermoed dat de belangen van de Spaanse medewerkers onvoldoende prioriteit kreeg van het Nederlandse bestuur. Zo waren de Spaanse medewerkers bijvoorbeeld niet opgenomen in de pensioenregeling van Heerema. In februari 1991 deed het bestuur van de VVH dan ook een voorstel aan de Spaanse leden:
- de Spaanse leden kiezen een commissie van 3-4 personen waarvan 1 zitting neemt in het VVH-bestuur;
- deze commissie zorgt ervoor dat de Spaanse belangen worden vertegenwoordigd bij het overleg met de directie;
- de Spaanse leden wordt verzocht om een en ander zelf te realiseren.
Deze commissie vond zijn vorm in de Colectivo Espagnol Gallego de Construcciones Maritimas Asociacion Cultural y Social die werd opgericht op 4 februari 1992. Het was dus geen afsplitsing op Spaans initiatief, maar een Nederlands voorstel om tot een betere Spaanse vertegenwoordiging te komen. Tot op de dag van vandaag is er dan ook een Spaans bestuurslid betrokken bij het overleg met de directie.
Nettoloonsysteem
Een belangrijke stap in het tijdperk voor de CAO's was de invoering van een nettoloonsysteem. Voordat dit systeem werd ingevoerd, maakte het voor de nettobeloning door de verschillende belastingregimes nogal wat uit in welk land men werd ingezet.
Een alternatief hiervoor was een systeem waarbij de belastingafdracht van de medewerkers niet rechtstreeks maar via de werkgever plaatsvond. Dit op solaridariteit gebaseerde systeem maakte het mogelijk dat de nettobeloning van de medewerkers zoveel mogelijk geëgaliseerd werd.
In 1998 werd dit systeem geïntroduceerd, een voor de in Nederland belastingplichtige HFP-medewerkers en een voor de in Spanje wonende HFP-medewerkers, gedwongen door de verschillen in fiscale wetgeving tussen beide landen.
In eerste instantie was het een betrekkelijk eenvoudig systeem. Jaarlijks werden op basis van de verwachte inzet van de medewerkers op de schepen het systeem van nettoloonschijven (NL/ES) berekend en vastgesteld. Vroeger met de randvoorwaarden om tekorten en overschotten zoveel mogelijk te voorkomen. Later juist met de bedoeling om een “gecontroleerd” overschot te creëren.
In de basisafspraken was vastgelegd dat eventuele plussen en minnen voor verrekening vatbaar waren. Dus als de werkgever via het nettoloonschijvensysteem teveel inde, dan zou dat worden terugbetaald en als er te weinig werd ingehouden zou worden, dan kon de werkgever dat tekort op de werknemers verhalen.
Einde joint venture
In 1997 kwam er een einde aan de in 1988 gesloten joint-venture HeereMac. Dit ging niet geruisloos; voordat het zover was, schikte Heerema met de Amerikaanse justitie om vervolging te voorkomen vanwege kartelvorming. Wel verkreeg Heerema de DB-102 die als Thialf nu echt onder Heerema kwam te vallen.